Programma 5 / Openbare ruimte

Tot programma 5 / Openbare ruimte behoren de volgende BBV taakvelden:

2.1 - Verkeer en vervoer
5.7 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie
7.2 - Riolering
7.3 - Afval
7.5 - Begraafplaatsen en crematoria

Een nadere toelichting over wat tot deze taakvelden behoort en wat er op deze taakvelden  verantwoord dient te worden is te vinden op de website van de Rijksoverheid: Findo - Taakvelden gemeenten

• Groenstructuurplan 2025-2028 (vastgesteld februari 2025) 
• Nota Beek Schoon (vastgesteld 2016)
• Beleidsnota Wegbeheer 2023-2027 (vastgesteld 2023) 
• Nota Openbare Verlichting 2021-2025 (vastgesteld 2021)*
• Plaatsingsbeleid Laadinfrastructuur gemeente Beek (vastgesteld 2021)
• Beleidsplan Water en Klimaatadaptatie Westelijke Mijnstreek 2026-2030 (vastgesteld oktober 2026)
• Mobiliteitsvisie (vastgesteld 2022)
• Nota Parkeerbeleid (vastgesteld 2018)
• Gladheidsbestrijdingsplan 2023-2024 (wordt jaarlijks geactualiseerd)
• Regionaal Beleidskader Van Afval Naar Grondstof 2026-2030 (vastgesteld september 2025)
• Regionaal Uitvoeringsplan (UVP) van afval naar grondstof 2022-2025 (vastgesteld juli 2022)
• Verordening fysieke leefomgeving (vastgesteld 2024)
• Verordening riool- en waterzorgheffing Beek 2027 (vaststelling volgt in raad december 2026)
• Verordening afvalstoffenheffing Beek 2027 (vaststelling volgt in raad december 2026)

* De nota openbare verlichting wordt eind 2026 vernieuwd.

De hyperlinks die verwijzen naar iBabs kunnen bekeken worden met de inloggegevens:  burger, wachtwoord: burger

Dit programma draagt bij aan de verwezenlijking van de Herijkte Strategische Toekomstvisie Beek 2030:

• Beek gaat meer investeren in voorzieningen voor wandelaars, fietsers en elektrisch rijdende automobilisten. Ook de wegen en fiets- en wandelpaden worden hierop aangepast. Waar nodig voert de gemeente samen met maatschappelijke organisaties positieve voorlichtingscampagnes om Beekenaren ‘uit de auto’ te krijgen.
• Beek ligt als het ware in een soort dal en heeft veel gebouwen en bestrating. Hittestress en wateroverlast vormen reële bedreigingen voor Beek in de komende jaren. Door in te zetten op kwalitatieve, robuuste en functionele vergroening van de (openbare) ruimte en gebouwde omgeving en wateropvanglocaties, wordt wateroverlast en hittestress tegengegaan.
• Beek staat de komende jaren voor grote vervangingsopgaven van infrastructuur en kapitaalgoederen; dit wordt zo duurzaam, energieneutraal en klimaatadaptief mogelijk aangepakt.
• De openbare ruimte in wijken en kernen wordt vergroend en meer ingericht voor ontmoeting, om te spelen, voor ontspanning, recreatie en om te kunnen sporten. Het woon- en leefklimaat wordt zodanig versterkt dat dit voor alle leeftijdsgroepen en voor zowel de huidige als nieuwe inwoners aantrekkelijk is, waarbij kwaliteit boven kwantiteit gaat.
• Het landelijke karakter van het buitengebied blijft behouden en wordt versterkt, waarbij samenwerking met en het faciliteren van de agrariërs belangrijk is. Biodiversiteit is daarbij een belangrijk thema.
• Beek wil nog meer verbindingen creëren tussen de groene gebieden. Denk hierbij aan een aan te leggen wandelroute in de strook van natuur rondom Beek en het gebied rond de dorpskernen Genhout en Spaubeek. Hiermee investeert Beek in haar groene allure.
• Verduurzaming van woningen, bedrijfspanden en andere gebouwen wordt gestimuleerd.
• Beekenaren, bedrijven en maatschappelijke partners hebben ook een verantwoordelijkheid in de verduurzaming en vergroening van Beek. Buurt- en inwonersinitiatieven worden actief aangemoedigd door de gemeente.

Bron: www.waarstaatjegemeente.nl. Peildatum 18-08-2026

In onderstaande tabel staan de financiële mutaties in Programma 5 / Openbare ruimte opgenomen. Onder de tabel wordt elk van de mutaties nader toegelicht. 

Voor het verwijderen van graffiti op schakelkasten van verkeersregelinstallaties op diverse locaties en de viaducten op de Maastrichterlaan en de Zandstraat is een incidenteel uitvoeringsbudget nodig van € 20.000 in 2027.

Als gevolg van de veranderde weeromstandigheden is geconstateerd dat het steeds vaker noodzakelijk is dat er in de zomerperiode extra inzet op onkruidbestrijding op verhardingen gepleegd moet worden om het gewenste kwaliteitsniveau te behouden, waardoor het budget structureel met € 20.000 bijgeraamd dient te worden.

In het vastgestelde Groenstructuurplan is opgenomen dat specifieke vragen over faunabeheer worden voorgelegd aan een deskundige op dit gebied omdat deze kennis binnen de gemeente niet aanwezig is. Door de toename van overlast veroorzakende fauna is per 2027 extra inhuur van €15.000 nodig. 

De vergroeningsacties zijn acties uit het vastgestelde Groenstructuurplan die voor de nodige bewustwording onder de bewoners moeten zorgen en daarmee de biodiversiteit bevorderen. Hiervoor wordt in de voorliggende begroting structureel € 50.000 geraamd per 2027.

Na een succesvolle aanplantregeling in 2026 is voldoende ervaring opgedaan om deze regeling per 2027 te continueren. Hiermee wordt voldaan aan de acties uit het vastgestelde Groenstructuurplan om ook in het buitengebied te vergroenen en de biodiversiteit te bevorderen.

Samen met 27 andere gemeenten werkt de gemeente Beek mee aan het project Zoem Zone Limburg: Provinciale uitrol kansenkaarten ten behoeve van bestuivers. Het doel van dit project is om van Wageningen Environmental Research een wetenschappelijk onderbouwde kansenkaart te ontvangen waarop inzichtelijk wordt gemaakt waar de gemeente Beek en andere grondeigenaren het meest effectief fysieke maatregelen kunnen treffen om het landschap beter te verbinden voor bestuivers. Hiermee wordt invulling gegeven aan de acties uit het vastgestelde Groenstructuurplan om de biodiversiteit te bevorderen en groenstructuren te verbeteren en te versterken.

In de voorliggende meerjarenbegroting is de stelpost toerekening personeelskosten aan projecten geactualiseerd. Kortheidshalve wordt verwezen naar de uitgebreidere toelichting onder programma 6.

In de voorliggende meerjarenbegroting is de stelpost temporisering investeringsprojecten geactualiseerd op basis van het actuele meerjarige investeringsprogramma. Om een reëel beeld te schetsen van het verloop van de afschrijvingslasten wegen en de begroting niet onnodig te belasten, is in de berekening zoals gebruikelijk rekening gehouden met een temporisering van 30% van het geplande investeringsvolume.  Dit is gebaseerd op de praktijkervaring dat investeringsplanningen deels doorschuiven in de tijd door onvoorziene omstandigheden. 

In de voorliggende meerjarenbegroting is de stelpost voor de verwachte rentelasten van de in de periode 2027 tot en met 2030 geplande rioolinvesteringen geactualiseerd, budgettair neutraal ten laste van de voorziening riolen.  Deze stelpost is becijferd op basis van een lange marktrente van 3% en een temporisering van 30% van het geplande investeringsvolume. Dit is gebaseerd op de praktijkervaring dat investeringsplanningen deels doorschuiven in de tijd door onvoorziene omstandigheden. De in 2024 aangetrokken rioolprojectfinanciering van € 10 mln is hierop verdisconteerd.

De stelpost afschrijving wegen is geactualiseerd op basis van het actuele meerjarige investeringsprogramma. Onderstaande tabel toont hoe de stelpost afschrijving wegen in de voorliggende meerjarenbegroting is opgebouwd:

Momenteel onderzoekt de gemeente of er een versnelling aangebracht kan worden in het afkoppelen van stedelijk gebied van het riool. Dit heeft enkel zin als het afgekoppelde water eerst vastgehouden wordt en vervolgens vertraagd wordt afgevoerd. Uit een eerste analyse blijkt dat bij het afkoppelen van een deel van het centrumgebied in Beek uitgaande van een bergingsopgave van 80 mm, circa 3.830 m3 waterberging gerealiseerd zou kunnen worden. Een onderdeel van deze bergingsopgave is het in de eerste helft van 2026 gerealiseerde project Waterberging Carmelstraat, dat is gelegen nabij de kruising Carmelstraat – Weg langs de Carmel ter plaatse van de voormalige atletiekbaan van Caesar ten zuidwesten van sportpark De Haamen. De inhoud van de Waterberging Carmelstraat bedraagt 2.197 m³. 
Voor dit project is een subsidie korte termijnmaatregelen ten behoeve van waterveiligheid in Limburg 2024-2026 van € 500.000 aangevraagd. De subsidiebeschikking komt naar verwachting oktober 2026 binnen en leidt tot structureel jaarlijks lagere afschrijvingslast riolen van € 12.500 per 2027. 

De planning van de benodigde infrawerkzaamheden en de herinrichting van het terrein rond de Carmelflats dient te worden afgestemd op de planning van het Kindcentrum Baeks Kompas. De incidenteel in 2028 vrijvallende afschrijvingslast wegen bedraagt € 75.000.  De vrijvallende rentecomponent is verwerkt in de bijstelling van de gemeentebrede stelpost rente.  De vrijvallende afschrijvingslast riolen van € 50.000 in 2028 is budgettair neutraal verwerkt in de voorziening riolen.

De gelden uit de in april 2025 ontvangen € 250.000 Regiodeal Tranche 4 waren oorspronkelijk bestemd voor het opstellen van een gebiedsvisie. Om redenen van tijd en inhoud is deze subsidieaanvraag in juni 2026 omgezet naar de aanleg van een speelzone achter het KC Baeks Kompas en de sportvelden. In juli 2026 is deze subsidie door Regiobureau Samenwerking Zuid-Limburg toegekend. De verplichte cofinanciering van € 250.000 valt binnen het  in februari 2026 gevoteerde € 500.000 uitvoeringskrediet voor groene beweegruimte (multicourt) KC Baek.  De afschrijvingslast van € 10.000 per 2028 wordt volledig gedekt door de subsidie.
De speelzone kenmerkt zich door het volledig openbare en inclusieve karakter. Het terrein wordt nadrukkelijk niet ingericht als een exclusief schoolplein of een afgesloten sportterrein, maar als een publiek toegankelijk landschapspark voor de gehele gemeenschap. De groen blauwe zone verbindt de Oude Pastorie met het KC Baek en de sportverenigingen gelegen in het sportlandgoed en draagt op een functionele manier bij aan de toegankelijkheid van het gehele plangebied.

Sinds 2026 hebben er wijzigingen bij de buitendienst plaatsgevonden. Op basis van een nieuwe businesscase werken we nu met een compacte eigen buitendienst die zich richt op service- en klachtgerichte taken die dichtbij de gemeenschap staan. Het groenonderhoud wordt door een aannemer uitgevoerd. De klacht- en service gerichte werkzaamheden hebben voornamelijk betrekking op verharding, bestrating en riolering. Het kunnen beschikken over een eigen graafmachine is nu essentieel om deze taak te kunnen uitvoeren zonder onnodig afhankelijk te zijn. De verwachte aanschafprijs bedraagt € 30.000 in 2027 zijnde een afschrijvingslast van € 2.000 per 2028, die budgettair neutraal verwerkt wordt ten laste van de beschikbare stelpost businesscase buitendienst. De rentelast is vervat in de gemeentebrede stelpost rente.

Het definitief ontwerp wordt afgerond in 2026 en vormt de basis voor het bestek. Verder zullen de nutsbedrijven op basis van dit definitief ontwerp hun engineeringswerkzaamheden verfijnen en offertes maken voor de noodzakelijke aanpassingen en verleggingen van kabels en leidingen.  Ook worden noodzakelijke vergunningen aangevraagd, waarna de aanbesteding kan worden opgestart en de voorbereidingen worden getroffen om te komen tot de uitvoering van de plannen. 
De geraamde afschrijving voor 2028 valt daardoor incidenteel vrij. Voor het wegendeel  is dit € 20.000 en voor het riooldeel is dit € 123.800. De rentecomponent is verwerkt in de gemeentebrede stelpost rente.

In het eerste kwartaal van 2026 zijn de vier bruggen in de gemeente Beek geïnspecteerd door een gecertifieerd ingenieursbureau. Uit deze inspectie zijn onderhoudsmaatregelen voortgekomen. Om in de periode 2026-2033 de kosten van deze onderhoudsmaatregelen te kunnen dekken, wordt voorgesteld om een voorziening onderhoud bruggen te vormen met een jaarlijkse storting van € 37.000 per 2026.
De grootste kostenpost is het groot onderhoud in 2033 aan de Fietsbrug Kekelenpad van € 204.830. Dit betreft het vervangen van de verflaag (conserveringslaag) van € 162.400 en het vervangen van de asfaltslijtlaag van € 40.680.
In de periode 2034-2060 bedraagt het verwachte groot onderhoud in totaal € 121.800, waardoor de jaarlijkse storting per 2034 op basis van het huidige MOP omlaag bijgesteld kan worden naar € 4.800.

De huidige mobiliteitsvisie sluit onvoldoende aan bij de actuele en toekomstige mobiliteitsopgaven binnen de gemeente Beek. Ontwikkelingen zoals de gewenste verschuiving naar meer lopen en fietsen, toenemende druk op het wegennet en sluipverkeer, nieuwe vormen van mobiliteit, etc. vragen om een actueel en integraal beleidskader.  Voor het opstellen van een nieuwe mobiliteitsvisie is € 50.000 benodigd in 2027.

De Parallelweg ligt aan de noordzijde van Spaubeek, langs de A76. De meeste wateroverlast treedt op ter hoogte van de kruising van de Parallelweg met de Alexanderstraat. Uit een uitgevoerde stresstest blijkt dat bij hevige neerslag een aanzienlijke hoeveelheid water moet kunnen worden geborgen om het risico op wateroverlast in de Parallelweg en de directe omgeving te beperken. Uit onderzoek is gebleken dat een directe en meest effectieve oplossing voor het betreffende probleemgebied op korte termijn niet haalbaar is. Wel bestaat de mogelijkheid om het regenwater tijdelijk aan te sluiten op een afvoerleiding van Rijkswaterstaat en tijdelijk te bergen in de regenwaterbuffer van Rijkswaterstaat nabij de Zandstraat. In de tweede helft van 2026 moet nog samen met Rijkswaterstaat onderzocht worden of dit uitvoerbaar is. Indien mogelijk kan met deze maatregel het risico op wateroverlast bij hevige neerslag in beperkte mate worden verminderd.
In het vierde kwartaal van 2026 wordt in de Parallelweg gestart met sanering van de waterleiding. De werkzaamheden zullen in december 2026 gereed zijn. Daarnaast kan in het vierde kwartaal van 2026 gestart worden met het uitwerken van de maatregel naar uitvoeringstekeningen en een werkbeschrijving. Deze werkzaamheden lopen door tot en met het eerste kwartaal 2027. In het tweede kwartaal 2027 kan gestart worden met de uitvoering van de werkzaamheden. In het derde kwartaal 2027 zal het werk naar verwachting uitgevoerd zijn.
De totale investeringskosten zijn geraamd op € 170.000 zijnde een afschrijvingslast van € 2.400 per 2028. De rentelast is verwerkt in de gemeentebrede stelpost rente riolen. Bij de vaststelling van het kostendekkingsplan riolen door de raad in februari 2022 is voor de planperiode 2022-2027 jaarlijks € 100.000 gevoteerd voor afkoppelmaatregelen en jaarlijks € 40.000 voor het aanpakken van wateroverlast knelpunten. Dit project betreft de inzet van deze middelen.

Gemeente Beek hanteert een kostendekkende rioolheffing. Dit betekent dat op de lange termijn de inkomsten uit de rioolheffing gelijk zijn aan de te dekken kosten. Daarbij willen we de lasten voor de burger zo laag mogelijk houden. 
Op 1 oktober 2026 heeft de raad het Beleidsplan water en riolering 2027-2031 vastgesteld. De financiële gevolgen, zoals toegelicht in de bijbehorende notitie actualisatie kostendekkingsberekening rioolheffing, zijn verwerkt in de voorliggende begroting en liggen ter besluitvorming voor in de raadsvergadering van 9 november 2026.
Dit betekent dat de afschrijvingstermijn van rioolinvesteringen is verlengd van 40 jaar naar 70 jaar en de afschrijvingstermijn van bouwkundige onderdelen van gemalen, persleidingen en drukunits is verlengd van 40 jaar naar 50 jaar.
Het kostendekkende tarief rioolheffing zal jaarlijks worden geïndexeerd met de werkelijke marktindex van het voorgaande jaar.
De opbouw van de rioolheffing wordt per 2027 aangepast van 70% vast bedrag per perceel en 30% variabel deel op basis van WOZ-waarde naar 30% vast deel en 70% variabel deel, zodat rekening gehouden wordt met de financiële draagkracht van onze inwoners. 
De tarieven rioolheffing worden vastgesteld door het college in december en ter kennisname voorgelegd aan de raad.

In het kader van het aflopende huurcontract eind 2029 op de huidige locatie aan de Millenerweg in Sittard is RWM op zoek gegaan naar een nieuwe huisvestingslocatie. Omdat RWM de aankoop van de grond en realisatie van de opstal niet zelf kan financieren doen de deelnemende gemeenten een storting in het aandelenkapitaal van RWM. In de voorliggende meerjarenbegroting zijn de financiële gevolgen van de nieuwe huisvesting RWM voor de gemeente Beek verwerkt conform het raadsbesluit van 1 oktober 2026.

In het eind 2026 door het college vast te stellen uitvoeringsplan Van Afval naar Grondstof worden voorgestelde beleidsmaatregelen uit het door de raad in september 2025 vastgestelde beleidskader Van Afval Naar Grondstof 2026-2030 geconcretiseerd. De kosten van de uit te voeren maatregelen bedragen € 8.000 in 2027 en € 90.000 in 2028 aflopend tot € 50.000 per 2030. De kosten betreffen in hoofdzaak het invoeren van toegangscontrole op de milieuparken in de Westelijke Mijnstreek, het opzetten van een circulair ambachtsnetwerk, pilots voor GFE-inzameling en onderzoek naar luier- en textielinzameling.

In verband met de kostendekkendheid van de milieuparken zijn de in de regio Westelijke Mijnstreek geharmoniseerde poorttarieven met € 0,06 per kilo verhoogd per 2027. Dit betekent dat de poortinkomsten van € 177.000 met € 41.700  structureel worden bijgeraamd in de voorliggende meerjarenbegroting. Dit heeft een dempende werking op de afvalstoffenheffing.

De toerekening van personeelskosten en indirecte kosten aan de budgettair neutrale taakvelden afval en riolen is in de voorliggende meerjarenbegroting geactualiseerd. De hogere toerekening aan deze taakvelden heeft een voordelig effect voor de algemene middelen van € 34.400 in 2027 dat oploopt tot € 47.200 in 2030.

Binnen dit programma zijn in 2027 onderstaande verbonden partijen actief:

• Regionaal Afvalbedrijf Westelijke Mijnstreek (RWM)
• GR Het Gegevenshuis

Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar Paragraaf 5 / Verbonden partijen