Inleiding

In het vergaderschema 2026 zijn de volgende data opgenomen voor de behandeling van de Begroting 2027:

Koers houden, samen vooruitkijken

Voor u ligt de Begroting 2027 van de gemeente Beek: de eerste begroting van het nieuwe college. Met deze begroting geven wij uitvoering aan het coalitieprogramma en verbinden we de ambities voor onze gemeente met de activiteiten voor het komende jaar. Onze inzet is om ook in een veranderende omgeving koers te houden en keuzes te maken: werken aan de toekomst van onze kernen, oog houden voor inwoners die ondersteuning nodig hebben en zorgvuldig omgaan met de beschikbare middelen.

Landelijke ontwikkelingen, lokale verantwoordelijkheid

Met Prinsjesdag achter ons is opnieuw zichtbaar hoeveel verschillende opgaven samenkomen in een begroting. Ook de Rijksbegroting kent op onderdelen nog onzekerheden. Tegen de achtergrond van internationale onzekerheid heeft het kabinet voor 2027 plannen gepresenteerd voor onder meer woningbouw, infrastructuur en het verminderen van knelpunten voor de economie. Tegelijkertijd zijn eerder voorgenomen maatregelen aangepast of uitgesteld om ruimte te maken voor overleg. Het gaat daarmee niet alleen om richting bepalen, maar ook om draagvlak, uitvoerbaarheid en een aanpak die meerdere jaren is vol te houden.

Ook gemeenten maken die afwegingen. De VNG signaleert in haar analyses van de coalitieakkoorden van 2026 dat wonen, zorg en bestaanszekerheid belangrijke opgaven blijven, terwijl financiële ruimte en uitvoeringscapaciteit nadrukkelijker meewegen. Wij steunen de inzet van de VNG: gemeenten moeten een gelijkwaardige partner van het Rijk zijn, met een solide financiële basis. Die basis ontbreekt op dit moment nog. Daarnaast verbreden gemeenten hun veiligheidsaanpak naar maatschappelijke en digitale weerbaarheid. Voor Beek zijn dit herkenbare vraagstukken. Zij komen samen in de keuzes over onze voorzieningen, leefomgeving, economie en dienstverlening.

Sluitend in 2027, verder kijken dan één jaar

Voor 2027 leggen wij een sluitende begroting voor die voldoet aan de eisen van onze toezichthouder. Daarmee is het financiële vraagstuk voor de gehele meerjarenperiode echter nog niet opgelost. Een sluitend begrotingsjaar en een duurzaam evenwicht tussen terugkerende inkomsten en uitgaven zijn niet hetzelfde. Onze inzet blijft een gezond financieel beleid, met oog voor de gevolgen van keuzes voor zowel het komende jaar als de jaren daarna.

Bij de vorige begroting is met de gemeenteraad besproken dat het nieuwe gemeentebestuur tijd en ruimte krijgt om zorgvuldig toe te werken naar een structureel sluitende meerjarenbegroting. Daarop bouwen wij voort met de aanpak in drie stappen die met de raad is afgesproken. Het doel is om bij de Begroting 2028 een meerjarig sluitend perspectief te presenteren. Nog in 2026 willen wij samen met de raad het proces voor deze financiële keuzes starten. Daarbij brengen we de opgave, de mogelijke maatregelen en de gevolgen voor inwoners, voorzieningen en uitvoering in samenhang in beeld.

Die opgave is niet eenvoudig. Er staan grote, noodzakelijke investeringen op stapel, met bijbehorende kapitaallasten. Daarnaast stijgen de tarieven voor de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Bestaande taken, zoals de jeugdzorg, zijn nog altijd niet toereikend gecompenseerd. Ook voor nieuwe taken, zoals weerbaarheid, digitalisering en kunstmatige intelligentie (AI), is de financiering vanuit het Rijk ontoereikend. Deze dilemma’s maken deel uit van de afweging die we de komende periode samen met de raad maken.

De uitkomsten van dat proces liggen niet op voorhand vast. Het gaat om een gezamenlijke afweging van wat we willen behouden en ontwikkelen, wat financieel mogelijk is en in welk tempo dat kan. De gevolgen van landelijke besluiten betrekken we daarbij zodra die voor Beek voldoende duidelijk zijn. Zo verbinden we de uitvoering in 2027 met de verantwoordelijkheid voor de langere termijn. In de aanpak om tot een sluitende meerjarenbegroting te komen zullen aan de raad in het voorjaar van 2027 bij de Kaderbrief enkele ombuigingsscenario’s worden voorgelegd.

Wat dit in Beek betekent

Voor werk en economie ligt het accent op het vestigingsklimaat, de toekomst van het centrum en ruimte voor ondernemers. In 2027 werken wij aan een uitvoeringsagenda voor Beekerhoek en verkennen we collectieve energieoplossingen op Aviation Valley. Voor de Markt werken we ruimtelijke uitgangspunten en vervolgstappen uit. Ook het aanpakken van leegstand, het contact met ondernemers en de regionale samenwerking krijgen een vervolg. Daarmee sluiten lokale opgaven aan bij de aandacht die de VNG vraagt voor bedrijventerreinen, vitale centra, regeldruk en economische uitvoeringskracht.

In het sociaal domein ligt het accent op gezondheid, preventie, bestaanszekerheid en toegankelijke ondersteuning. We zetten de pilot integrale toegang voort en evalueren deze. We werken aan vroegsignalering van schulden, ondersteuning van mantelzorgers en samenhang tussen zorg, welzijn en werk. Daarnaast geven we uitvoering aan het vrijwilligersbeleid, herijken we het subsidiebeleid en werken we aan een toekomstbestendige basis voor gemeentelijke accommodaties. Het doel is dat inwoners kunnen meedoen en weten waar zij terechtkunnen.

Voor wonen blijft de ambitie circa 300 extra woningen in 2030, rekening houdend met de haalbaarheid, de beschikbare locaties en het nieuwe woningbehoefte- en schaarsteonderzoek. In 2027 werken we daarvoor onder meer aan grondposities, afspraken met ontwikkelaars, het volkshuisvestingsprogramma en het omgevingsplan. Rond de bouw van het kindcentrum Baeks Kompas bereiden we de inrichting van de openbare ruimte en de school-thuisroutes voor. Tevens wordt het sportcomplex De Haamen toekomstbestendig gemaakt. Bij ontwikkelingen in onze kernen betrekken we wonen, voorzieningen, bereikbaarheid en de kwaliteit van de leefomgeving in samenhang.

In de openbare ruimte verbinden we onderhoud en herinrichting met verkeersveiligheid, vergroening en wateropvang. De Stationstraat is daarvan een voorbeeld. Daarnaast ronden we de reconstructie Schimmerterweg af en starten we de voorbereiding voor de reconstructie DoKuSoza op. Voor gemeentelijke gebouwen brengen we de verduurzamingsmogelijkheden in beeld in samenhang met onderhoud en beschikbare investeringsruimte. Onderzoek naar warmtevoorziening, lokale energieopwekking en opslag moet duidelijk maken welke oplossingen haalbaar zijn, ook gezien de beperkingen van het elektriciteitsnet.

We werken ook aan een bereikbare gemeente en een weerbare samenleving. Met Beek Samen Weerbaar bereiden we ons voor op langdurige verstoringen en werken we aan de continuïteit van gemeentelijke dienstverlening. De inzet van BOA’s en de ontwikkeling van de cyber-BOA verbinden fysieke en digitale veiligheid. Binnen de organisatie werken we aan begrijpelijke communicatie, passende persoonlijke dienstverlening en een verantwoorde toepassing van AI, met aandacht voor privacy, informatiebeveiliging en menselijke controle.

Ambities verbinden aan uitvoerbaarheid

Niet alle activiteiten bevinden zich in dezelfde fase. Soms is uitvoering al mogelijk; bij andere onderwerpen zijn eerst onderzoek, afspraken of verdere besluitvorming nodig. Daarom koppelen we ambities aan prioriteiten, planning en beschikbare capaciteit. De strategische organisatievisie ondersteunt die ontwikkeling. We werken samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Regionale samenwerking benutten we waar die bijdraagt aan de Beekse opgaven.

Deze begroting is daarmee een volgende stap in de uitvoering én in het gesprek over de toekomst. We werken verder aan de opgaven van Beek en brengen tegelijk met de raad in beeld welke keuzes nodig zijn voor financieel evenwicht op langere termijn. Koers houden betekent daarbij: weten waar we naartoe werken, duidelijk zijn over wat mogelijk is en zorgvuldig bijsturen wanneer de omstandigheden daarom vragen. Zo werken we samen aan een duurzaam, gezond en kansrijk Beek.

Bovenstaand totaal saldo kan als volgt worden uitgesplitst:

Recapitulatie van het begrotingsevenwicht ten behoeve van het structurele begrotingssaldo:

Een nadere specificatie van de incidentele baten en lasten treft u aan in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de Financiële begroting.

Hieronder vindt u per programma de specificatie van de financiële implicaties van de Begroting 2027 op het begrotingssaldo voor de jaren 2027 t/m 2030. Bij ieder programma staat als eerste het totale bedrag aan financiële implicaties van het betreffende programma vermeld, met vervolgens de belangrijkste financiële wijzigingen in het betreffende programma, uitgesplitst naar aard: 

• Nieuw beleid
• Autonome ontwikkelingen
• Eerdere besluitvorming

In de programmabegroting is voor elk van de programma's een nadere toelichting opgenomen voor de financiële mutaties.