Autonome ontwikkelingen

In het kader van de grondexploitatie Spaubeek zijn de voormalige basisschool aan de Schoolstraat en het voormalige multifunctioneel centrum aan de Musschenberg gesloopt. Hierdoor worden de op het product leegstandsbeheer geraamde energiekosten en gemeentelijke heffingen structureel volledig afgeraamd, zijnde € 12.800 in 2026 en € 23.400 per 2027.

Met ingang van 2022 is de nieuwe Wet Inburgering van kracht geworden. Deze wet voorziet in meer verantwoordelijkheden voor de gemeenten bij de inburgering van statushouders. Voor de uitvoering van deze taken zijn contracten afgesloten met Vluchtelingenwerk Nederland en Vidar (v.w.b. de Participatieverklaringstraject en de Module Arbeidsmarkt en Participatie). De aanvullende financiële middelen van het Rijk worden hiervoor ingezet, waarbij de gemeente Beek zich op het standpunt heeft gesteld dat de middelen van het Rijk in financiële zin taakstellend zijn.

In 2026 is de specifieke uitkering voor de regeling  sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026 (Brede-SPUK) gewijzigd als gevolg van een budgetkorting van 10% en extra middelen vanuit het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) en het Hoofdlijnenakkoord voor de ouderenzorg (HLO). De hogere ontvangsten van € 19.500 worden direct ingezet voor de hogere uitgaven, de verwerking in deze Afwijkingenrapportage is derhalve budgettair neutraal. 

Per 1-1-2026 zijn de huurcontracten van 4  commerciële partijen, gevestigd in de Stegen, opgezegd. Hierdoor moeten de huurinkomsten met € 28.000 afgeraamd worden. De reden van de beëindiging is het bestemmingsplan van het gebouw, waardoor de verhuur aan deze partijen maar tijdelijk was. Het bestemmingsplan laat geen commerciële huurders toe. Daarnaast waren er toezeggingen gedaan aan de Heemkunde vereniging, waardoor er geen plek meer beschikbaar is. De huurinkomsten van de Heemkundevereniging worden op een later moment geraamd, zodra duidelijk is vanaf welke datum zij hun intrek nemen in De Stegen en de contractonderhandelingen zijn afgerond.

Bij de afdeling Samenleving is op dit moment structureel € 13.700 opgenomen voor de applicatie Stratech. Voorgesteld wordt om dit budget over te hevelen naar ICT ter dekking van de kosten die voortaan bij ICT voor Stratech worden geboekt. Zie programma 6 punt N.

Op basis van de realisatiecijfers over het eerste kwartaal 2026 is de raming voor gas, water en elektra geactualiseerd. Er is sprake van hogere lasten dan eerder geraamd. Deze hogere lasten worden voornamelijk veroorzaakt door gestegen energieprijzen en hogere belastingen. Omdat deze kosten over alle programma’s van de begroting zijn verdeeld, leidt dit tot een nadeel van € 6.600 binnen programma 1, € 56.500 binnen programma 2, € 500 binnen programma 3, € 2.000 binnen programma 4, € 17.500 binnen programma 5 en € 64.000 binnen programma 6. Per saldo resulteert dit in een budgettair nadeel van € 147.100.

Het Rijk heeft in 2026 aan de gemeente Beek een voorlopige specifieke uitkering toegekend ter hoogte van € 227.208. Dit betreft geoormerkte middelen voor onderwijsachterstandenbeleid (OAB), voor het voorkomen en bestrijden van onderwijsachterstanden in de Nederlandse taal, het voorkomen van segregatie en het bevorderen van integratie. Daarnaast beschikt de gemeente Beek in 2026 over een gemeentelijk budget. De rijksvergoeding wordt, naast het gemeentelijke budget, volledig ingezet voor peuteropvang en voor- en vroegschoolse educatie. 

De middelen voor het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) zijn vanaf 2026 overgegaan naar een decentralisatie-uitkering. De maatschappelijke noodzaak blijft echter onverminderd groot. Het IDO ondersteunt inwoners die moeite hebben met digitale overheidsdienstverlening en draagt bij aan toegankelijke en inclusieve dienstverlening. Beëindiging van de bijdrage leidt tot uitsluiting van kwetsbare inwoners en extra druk op andere diensten. Voortzetting van het IDO past binnen gemeentelijke doelstellingen op het gebied van ondersteuning van de inwoners, inclusie en bestaanszekerheid.

Omdat het eerder een SPUK was, kon het in de afwijkingenrapportage steeds neutraal geraamd worden. Nu is het een decentralisatie-uitkering van € 15.100 en komt het middels het gemeentefonds naar de gemeenten toe. De gemeenteraad  wordt daarom voorgesteld dit bedrag te oormerken voor het Informatiepunt Digitale Overheid.

Op 23 november 2021 is tussen Stichting De Haamen en de gemeente Beek een exploitatie-overeenkomst afgesloten voor de periode van 5 jaar. In deze exploitatieovereenkomst is het samengesteld jaarlijks te indexeren percentage overeengekomen. Voor 2026 komt dit percentage uit op 4,2%. De gemeente Beek had voor 2026 een percentage van 2,1% algemeen vastgesteld. Het verschil van 2,1% wordt nabetaald. Tevens wordt de structurele bijdrage hiermee verhoogd in onze meerjarenraming.

De gemeente betaalt over panden die in eigendom zijn belasting. Op basis van de definitieve aanslag 2026 van de BsGW blijkt dat de totale heffingen ten opzichte van de begroting beperkt afwijken als gevolg van mutaties in de WOZ-waarden en de toerekening over de verschillende objecten en programma’s. Omdat de heffingen over alle programma’s van de begroting zijn verdeeld, resulteert dit in een een nadeel van € 4.700 voor programma 1, een voordeel van € 1.000 voor programma 2, een nadeel van € 12.000 voor programma 3, een nadeel van € 1.100 voor programma 4, een voordeel van € 13.900 voor programma 5 en een nadeel van € 1.400 voor programma 6. Per saldo leidt dit tot een budgettair nadeel van € 3.300.

Vanaf 1 januari 2026 geldt voor een groot aantal gebouwen de verplichting om een Gebouw Automatisering & Controle Systeem (GACS) toe te passen. Deze verplichting vloeit voort uit de herziene Europese richtlijn en is gericht op energiebesparing en emissiereductie. De verplichting geldt voor gebouwen met een nominaal vermogen voor verwarming of koeling van ≥ 290 kW. Op basis van deze criteria valt de Asta ook hieronder. Voor de uitvoering van de GACS-verplichting is naar verwachting een investering nodig van € 30.300 inclusief kostenverhogende btw. De structurele afschrijvingslast van € 2.000 per 2028 en de structurele rentelast van € 900 per 2028 zijn als stelpost in deze Afwijkingenrapportage opgenomen, aangezien de investering nog nader uitgewerkt moet worden. Zodra dit heeft plaatsgevonden, wordt de investering ter votering aan de raad voorgelegd met een separaat raadsvoorstel.  
De stelpost rente van € 900 per 2028 is opgenomen onder programma 6 budgetmutaties kleiner dan € 10.000.

Vanaf 1 januari 2026 geldt voor een groot aantal gebouwen de verplichting om een Gebouw Automatisering & Controle Systeem (GACS) toe te passen. Deze verplichting vloeit voort uit de herziene Europese richtlijn en is gericht op energiebesparing en emissiereductie. De verplichting geldt voor gebouwen met een nominaal vermogen voor verwarming of koeling van ≥ 290 kW. Op basis van deze criteria valt De Haamen ook hieronder. Voor de uitvoering van de GACS-verplichting is naar verwachting een investering nodig van € 25.000. De structurele afschrijvingslast van € 1.700 per 2028 en de structurele rentelast van € 800 per 2028 zijn als stelpost in deze Afwijkingenrapportage opgenomen, aangezien de investering nog nader uitgewerkt moet worden. Zodra dit heeft plaatsgevonden, wordt de investering  ter votering aan de raad voorgelegd via een separaat raadsvoorstel.  
De stelpost rente van € 800 per 2028 is opgenomen onder programma 6 budgetmutaties kleiner dan € 10.000.

Door de aanbesteding van de brandverzekering is in 2026 een kostenbesparing gerealiseerd van ruim € 39.400. Daarnaast is in de Afwijkingenrapportage een opwaartse bijstelling opgenomen voor de motorrijtuigverzekering en overige verzekeringen van € 21.700. Per saldo resulteert dit in een voordelig effect van € 17.700.  Omdat de verzekeringslasten over meerdere taakvelden worden verantwoord en alleen bijstellingen van meer dan € 10.000 per taakveld afzonderlijk worden toegelicht, is uitsluitend bij programma 3 sprake van een toelichting. 

In 2024 hebben de drie gemeenten in de Westelijke Mijnstreek samen met het Rijk de Flexcity-overeenkomst gesloten. Deze overeenkomst loopt tot 2060 en wordt in 2045 geëvalueerd. Onderdeel van de overeenkomst is dat iedere gemeente minimaal één achtervanglocatie realiseert. Op iedere locatie moet plaats zijn voor 50 flexwoningen. De achtervanglocatie in Beek moet uiterlijk op 1 januari 2028 gereed zijn en voldoen aan de generieke eisen uit de overeenkomst. 

Per woning ontvangt de gemeente € 30.000. Van dit bedrag mag € 12.000 worden gebruikt voor het bouwrijp maken van de locatie. De overige € 18.000 is bedoeld voor de kosten van het langdurig beschikbaar houden van de achtervanglocatie. In totaal ontvangt de gemeente dus naar verwachting in 2028 € 1.500.000 aan Flexcity subsidiegelden van het Rijk. Hiervan is € 600.000 geoormerkt voor het bouwrijp maken van een achtervanglocatie en € 900.000 voor bijkomende kosten voor het langdurig  vrijhouden van de achtervanglocatie.

Naar aanleiding van de gerealiseerde investeringsplanning in de Jaarrekening 2025, zijn de structurele kapitaallasten herijkt. Dit betekent in het voorliggende meerjarenperspectief een voordelige bijstelling van geraamde afschrijvingslasten van wegeninvesteringen. De bijstelling van de stelpost rente is opgenomen onder programma 6 budgetmutaties kleiner dan € 10.000.

Zie toelichting bij 3.D Gemeentelijke heffingen.

Als gevolg van prijsstijgingen van personeels- en voertuigkosten is de kostprijs voor het reinigen van kolken hoger dan de volgens de overeenkomst toegestane indexering op de afgesproken prijs voor 2022-2025. Daarnaast is er sprake van een aanzienlijke stijging van de hoeveelheid slib per kolk en per meter lijngoot  in 2023-2025 ten opzichte van de bestekshoeveelheid. Dit betekent dat er sprake is van structureel hogere kosten voor kolkenreiniging van € 17.900 die wordt verwerkt ten laste van de rioolvoorziening. 

De Geelpoothoornaar (eerder bekend als de Aziatische Hoornaar) is een invasieve exoot die tot mei 2025 bestreden werd door de provincie Limburg. De provincie Limburg acht het niet meer realistisch deze exoot te kunnen bestrijden en is overgeschakeld naar artikel 19 van de EU-exotenverordening welke zich specifiek richt op beheersing. De verantwoordelijkheid voor beheersing komt met deze wijziging bij de terreineigenaar te liggen. In dit kader is per 2026 structureel € 21.000 nodig om nesten te verwijderen om risico's te beperken voor de volksgezondheid en veiligheid en het minimaliseren van negatieve impact op de inheemse biodiversiteit.

Op 9 februari 2026 heeft de gemeente een beschikking ontvangen van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat voor een bedrag van € 188.800 ten behoeve van de specifieke uitkering stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2025-2030. Deze beschikking ziet op het realiseren van een weginrichting conform inrichtingseisen voor een gebiedsontsluitingsweg met een maximumsnelheid van 30 km/uur in de Stationstraat tussen de Middelweg en Wolfeynde. Uitvoering vindt plaats als onderdeel van de reconstructie Stationstraat. Deze € 188.800 zal worden verwerkt in de kredietaanvraag voor het uitvoeringskrediet.

De voorbereiding van de civieltechnische aanpassing van het kruispunt Maastrichterlaan/Wolfeijnde en de verkeersregelinstallatie (VRI) neemt meer tijd in beslag dan verwacht. Daarnaast is voorzien om de realisatie parallel te laten lopen met de uitvoering van de reconstructie Stationstraat, om zo de overlast voor de omgeving zoveel mogelijk te beperken. De start van de werkzaamheden is voorzien in 2027.
Omdat in de Begroting 2026 ervan uitgegaan is dat de werkzaamheden in 2026 zouden worden afgerond en de afschrijving zou starten per 2027, valt ten aanzien van de geraamde vervanging van de verkeersregelinstallatie van € 700.000 de in 2027 geraamde afschrijvingslast van € 46.700 incidenteel vrij, budgettair neutraal met de bijbehorende lagere onttrekking uit de reserve dekking kapitaallasten. Ten aanzien van de geraamde civieltechnische werkzaamheden van € 700.000 valt de geraamde stelpost afschrijving wegen van € 17.500 in 2027 incidenteel vrij. De bijbehorende stelpost rente financieringsbehoefte van € 42.000 valt incidenteel vrij in 2026 zoals toegelicht onder programma 6 punt O. 

Omdat het project 'Herinrichting Centrum: deelproject reconstructie Heirstraat' op basis van de actuele planning gereed komt in 2027, in plaats van de ten tijde van het opstellen van de Begroting 2026 verwachte 2026, valt de in 2027 geraamde stelpost afschrijving wegen van € 25.000 incidenteel vrij. De bijbehorende stelpost rente financieringsbehoefte van € 30.000 valt incidenteel vrij in 2026 zoals toegelicht onder programma 6 punt O. 

Het project 'Herinrichting Centrum: deelproject herinrichting Markt' is in de Begroting 2026 per abuis weergegeven inclusief het uitvoeringskrediet van deelproject Reconstructie Heirstraat van € 2,5 mln. Dit betekent een structurele vrijval van de per 2029 geraamde stelpost afschrijving wegen van € 25.000 en een structurele vrijval van de stelpost rente financieringsbehoefte van € 30.000 per 2028, zoals toegelicht onder Eerdere Besluitvorming programma 6 punt B.

Het project Herinrichting Schimmerterweg bevat een riooldeel. Dit betreft het riool Eerdshaag-Genhout van € 67.000 en de aanleg van een waterberging van € 216.000 waarvoor door de Provincie op 21 november 2025 een subsidie is verleend van € 50.000 . De structurele kapitaallast riolen van € 12.800 per 2027 (€ 5.800 afschrijving en € 7.000 rente) is in de voorliggende Afwijkingenrapportage verwerkt ten laste van de voorziening riolen. De kapitaallast wegen is per 2027 structureel met € 12.800 afgeraamd. 

Kortheidshalve wordt verwezen naar de toelichting bij 2.E Gas, water, elektra.

De gemeente wil het gebouw van de buitendienst gaan verbouwen en zelf volledig gaan gebruiken. Daarom is de huurovereenkomst met Vidar per 1 maart 2026 beëindigd. De huuropbrengst dient daardoor structureel afgeraamd te worden. Dit betekent een huurderving van € 8.100 in 2026 en € 10.800 per 2027.

Gemeenten mogen het vrij besteedbare deel van de algemene reserve (het surplus) inzetten voor de dekking van structurele lasten. Dit geldt voor zover dit surplus niet nodig is voor het afdekken van risico’s, met een maximum van 10% en onder de voorwaarde dat de solvabiliteit minimaal 20% bedraagt. Voor 2026 is deze ruimte opnieuw berekend op basis van de actuele stand van de algemene reserve. Dit leidt tot een hogere inzet van € 142.700 waardoor de totale onttrekking in 2026 € 1.478.400 bedraagt. Bij het opstellen van de Begroting 2027 met meerjarenraming 2028-2030 wordt de inzet van het surplus in de algemene reserve, dat in 2027 geraamd is op € 1.202.100 en per 2028 nihil is, herijkt op basis van de solvabiliteitseis in samenhang met de omvang van de algemene reserve en het benodigde weerstandsvermogen.

Per 1 januari 2025 is een nieuw kostenverdeelmodel in werking getreden voor het Zorg- en Veiligheidshuis Westelijke Mijnstreek (hierna: ZVH WM). De gemeentelijke bijdrage wordt daarbij voor 50% bepaald op basis van het inwonersaantal en voor 50% op het gemiddeld aantal casussen over de afgelopen drie jaar. Binnen deze systematiek zijn destijds geen afspraken gemaakt over indexering van de begroting. In afstemming met de deelnemende gemeenten is besloten dat het ZVH WM met ingang van de begroting 2026 een jaarlijks indexering toepast, zodat de begroting beter aansluit bij de verwachte lasten. Als gevolg hiervan stijgt de gemeentelijke bijdrage van de gemeente Beek in 2026 naar € 94.200, waardoor er in de begroting van gemeente Beek een bijstelling van € 16.700 noodzakelijk is.
Voor 2027 is het ZVH WM voornemens te werken met normbedragen voor personeelslasten. Dit houdt in dat in de begroting wordt uitgegaan van maximale loonkosten in plaats van de verwachte loonkosten. Het verschil tussen deze normbedragen en de werkelijke loonkosten wil het ZVH WM inzetten als werkontwikkelingsbudget. Over de invoering van deze systematiek vinden momenteel nog gesprekken plaats, waardoor de financiële effecten voor 2027 nog niet in de begroting zijn verwerkt.

Voor het binnenhalen van subsidies wordt de gemeente Beek ondersteund door een extern bureau. Zij attendeert de gemeente op relevante subsidiemogelijkheden, ondersteunt bij het opvolgen van subsidieafspraken en het aanvragen van uitstel wanneer dat nodig is. Daarnaast adviseert het bureau hoe het contact met de provincie, het Rijk en andere partijen het beste kan worden georganiseerd om zo financiële middelen binnen te halen. Na een eerste evaluatie in 2025, waarin de basis is gelegd, is gekozen voor een afgeslankte vorm van dienstverlening met de nadruk op ondersteuning van de ambtelijke organisatie. De lasten voor deze dienstverlening bedragen € 25.000 in 2026 en € 5.000 in 2027. In 2027 wordt de inzet geëvalueerd om te bepalen of voortzetting wenselijk is.

In maart 2026 vonden de gemeenteraadsverkiezingen plaats. Voor de organisatie van de verkiezingen, de bekendmaking van de uitslag, het afscheid van de oude raad en de installatie van de nieuwe raad zijn incidentele kosten gemaakt. Er wordt, in lijn met de verkiezingscyclus, vanaf 2026 structureel eens per vier jaar een incidenteel budget van € 25.000 in de begroting opgenomen ter dekking van deze kosten.

De BNG Bank heeft over 2025 een lager nettoresultaat behaald dan in voorgaande jaren. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door lagere rente-inkomsten, negatieve resultaten op financiële transacties en hogere bedrijfskosten, onder meer op het gebied van ICT en personeel. Daarnaast heeft de bank een afwaardering op financiële activa moeten verwerken en is een reorganisatievoorziening getroffen om de organisatie toekomstbestendig te versterken. Hierdoor daalde de nettowinst van € 294 miljoen in 2024 naar € 172 miljoen in 2025. De lagere nettowinst heeft tevens geleid tot een lagere dividenduitkering aan de aandeelhouders, waardoor de dividendontvangst voor de gemeente Beek circa € 15.000 lager uitvalt dan vooraf geraamd. Voor 2027 en verder is de raming voor de dividenduitkering structureel met circa € 7.500 neerwaarts bijgesteld op basis van het gemiddeld uitgekeerde dividend over de afgelopen vijf jaar.

Voor 2026 wordt het budget voor training- en opleidingskosten eenmalig verhoogd met ruim € 30.000. Deze verhoging hangt samen met de introductie van een opleidingskalender, waarbij door managers is geïnventariseerd welke opleidingen medewerkers willen en vaak ook moeten volgen. In een later stadium wordt bezien of een structurele bijstelling van het opleidingsbudget noodzakelijk is.

Het huidige Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) is in 2023 geactualiseerd voor de periode 2023–2026 en dient daarom in 2027 opnieuw te worden geactualiseerd. Gezien de verduurzamingsopgave van de gemeente Beek wordt voorgesteld het MJOP door te ontwikkelen naar een Duurzaam Meerjarenonderhoudsplan (DMJOP), waarin regulier onderhoud wordt gecombineerd met verduurzamingsmaatregelen gericht op het verminderen van energieverbruik en CO2-uitstoot.
Het plan van aanpak bevindt zich in de opstartfase en richt zich op toekomstige kostenontwikkelingen, wet- en regelgeving en duurzaamheidsambities. De verwachte kosten voor het opstellen van het DMJOP worden in 2027 geschat op € 45.000.

Op dit moment worden al onze gemeentelijke accommodaties nog verwarmd met aardgas. Het doel is om in 2050 alle gebouwen aardgasvrij te hebben, wat leidt tot minder CO2-uitstoot en een minder afhankelijkheid van fossiele brandstoffen (zoals aardgas). Om deze ambitie te realiseren,  zal worden onderzocht welke maatregelen en toekomstige initiële investeringen nodig zijn om de gemeentelijke accommodaties toekomstbestendig en gasloos te maken. De uitvoering van dit onderzoek is voorzien voor 2027 en zal naar schatting eenmalig € 25.000 kosten. 

Vanaf 1 januari 2026 geldt voor een groot aantal gebouwen de verplichting om een Gebouw Automatisering & Controle Systeem (GACS) toe te passen. Deze verplichting vloeit voort uit de herziene Europese richtlijn en is gericht op energiebesparing en emissiereductie. De verplichting geldt voor gebouwen met een nominaal vermogen voor verwarming of koeling van ≥ 290 kW. Op basis van deze criteria valt het gemeentehuis hier ook onder. Voor de uitvoering van de GACS-verplichting is naar verwachting een investering nodig van € 30.000. De structurele afschrijvingslast van € 2.000 per 2028 en de rentelast van € 900 zijn als stelpost in deze Afwijkingenrapportage opgenomen, aangezien de investering nog nader uitgewerkt moet worden. Zodra dit heeft plaatsgevonden, wordt de investering ter votering aan de raad voorgelegd via een separaat raadsvoorstel.  

In het kader van de versterking van informatiebeveiliging en cybersecurity wordt voorgesteld om € 40.000 beschikbaar te stellen in 2026 en 2027 voor CISO as a Service. Deze dienstverlening voorziet in de inzet van een externe Chief Information Security Officer (CISO), die de organisatie ondersteunt bij het naleven van wet- en regelgeving en het versterken van de digitale weerbaarheid. De inzet is noodzakelijk om te voldoen aan de toenemende eisen op het gebied van informatiebeveiliging en om de continuïteit en deskundigheid binnen de organisatie te borgen. In verband met de overgang naar Solido in 2027 wordt in de Afwijkingenrapportage 202 enkel voor de jaren 2026 en 2027 bijgeraamd. Na deze overgangsperiode wordt opnieuw beoordeeld of voortzetting of bijraming van CISO as a Service noodzakelijk is.

Kortheidshalve wordt verwezen naar de toelichting bij 2.E Gas, water, elektra.

De inkomstenraming gemeentelijke heffingen voor 2026 is met € 89.100 naar boven bijgesteld aan de hand van de door BsGW actueel aangeleverde prognose. Deze bijstelling bestaat uit een negatief effect op de OZB woningen van € 10.500 en een positief effect op OZB niet-woningen van € 99.600.

Kortheidshalve wordt verwezen naar de toelichting bij 2.D

De in de Begroting 2026 geraamde stelpost rente financieringsbehoefte valt in de voorliggende Afwijkingenrapportage met € 72.000 Incidenteel vrij in 2026 als gevolg van het doorschuiven van de investeringsprojecten VRI Maastrichterlaan/Wolfeijnde (€ 21.000), Aanpassing kruispunt Maastrichterlaan/Wolfeijnde (€ 21.000) en Herinrichting Centrum: deelproject Reconstructie Heirstraat (€ 30.000).